Szkolne żywienie ma znaczenie
Nadchodzące zmiany w szkołach i przedszkolach
Nowy rok szkolny nadchodzi wielkimi krokami, a wraz z nim nowe rozporządzenie dotyczące zasad żywienia dzieci w szkołach i przedszkolach.
Nie da się ukryć, że szkoły i przedszkola to dla dzieci drugi dom. Spędzają w nich kilka godzin prawie każdego dnia, dlatego miejsca te stają się ważnym elementem w kształtowaniu zdrowych nawyków żywieniowych dzieci. Jakich zmian można się spodziewać? Zapraszam do krótkiego artykułu, który pozwoli Wam zapoznać się z najważniejszymi wytycznymi!
Po pierwsze warto zwrócić uwagę na to, że nowe wymagania dotyczą zarówno żywności sprzedawanej w sklepikach szkolnych, jak i posiłków podawanych w stołówkach szkolnych i w przedszkolach.
Cel podejmowanych działań? Ochrona zdrowia najmłodszych poprzez wprowadzenie większej ilości produktów roślinnych i ograniczenie produktów o znacznym stopniu przetworzenia.
1. Sklepiki szkolne pod lupą
Nowe rozporządzenie jasno wskazuje, jakie grupy produktów mogą być dostępne w asortymencie sklepików szkolnych. Kluczowa zmiana względem poprzedniego rozporządzenia (z 2016 roku) to usunięcie grupy „Inne”, która była furtką dla sprzedawców i umożliwiała im sprzedaż wielu niepożądanych w diecie dziecka produktów.
Kolejna ważna kwestia to bardziej restrykcyjne limity dotyczące ilości cukru, tłuszczów i soli obecnych w sprzedawanych produktach. To rodzi konieczność, aby przedsiębiorcy zweryfikowali etykiety wszystkich towarów i sprawdzili, czy mogą oferować je dzieciom.
Dodatkowe zmiany dotyczą m.in. napojów roślinnych (które od tej pory będą musiały być wzbogacane wapniem i witaminą B12), eliminacji niektórych produktów słodzonych słodzikami (które często zastępują cukier), czy podkreślenia możliwości oferowania produktów bezglutenowych i bezlaktozowych.
2. Żywienie zbiorowe
Z większym wyzwaniem będą musiały zmierzyć się stołówki szkolne i firmy cateringowe. Dla niektórych z nich nowe rozporządzenie może okazać się prawdziwą rewolucją! Podstawowa zmiana to zmierzanie w kierunku diety planetarnej – dobrej dla zdrowia i planety.
Dieta planetarna to sposób odżywiania opracowany w 2019 roku. Opiera się głównie na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, nasionach i orzechach, a ogranicza mięso, cukier i produkty wysoko przetworzone. Ma pomagać zachować zdrowe i chronić środowisko.
Od września dzieci będą musiały otrzymać minimum raz w tygodniu obiad całkowicie roślinny, przygotowany na bazie strączków (fasoli, ciecierzycy, soczewicy itp.) oraz minimum dwa razy w tygodniu zupy sporządzone na wywarach warzywnych.
Dodatkowo, nowe rozporządzenie nakłada obowiązek zapewnienia roślinnej alternatywy dzieciom, które z różnych powodów nie spożywają mięsa i produktów odzwierzęcych.
A co z daniami zawierającymi mięso, inne produkty pochodzenia zwierzęcego i pozostałymi wymaganiami? Tutaj również czekają nas nowe zasady:
- Potrawy mięsne mają pojawić się w jadłospisie obiadowym 2 razy w tygodniu (z mięsa świeżego), raz w tygodniu powinna pojawić się ryba;
- Smażenie – ważną zmianą jest wskazanie konkretnych rodzajów tłuszczów: oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek;
- Napoje przygotowywane na miejscu (np. kompoty) będą mogły zawierać maksymalnie 5 g cukru na 250 ml gotowego napoju („stare przepisy” mówiły o 10 gramach, czyli w praktyce 2 łyżeczkach cukru na szklankę gotowego napoju);
- Określono szczegółowo wymagania dotyczące wartości energetycznej (kaloryczności) jadłospisów (w zależności od liczby posiłków podawanych w szkole/przedszkolu), tak aby były one zgodne z zapotrzebowaniem dzieci;
- Podkreślono, że warzywa i owoce nadal powinny być obecne w każdym posiłku, przy czym udział warzyw powinien być większy w stosunku do owoców.
3. Teoria a praktyka – czy da się to połączyć…?
Czy nowe wymagania to dobry pomysł? Jako dietetyczka uważam, że najwyższy czas na zmiany – poprzednie rozporządzenie pochodzi z 2016 roku! 10 lat to szmat czasu, a jeśli chodzi o żywienie, ogrom nowej wiedzy, danych i idących za tym potrzeb.
Wiemy, że problem nadwagi i otyłości wśród dzieci nabiera na znaczeniu (o czym więcej pisałam w poprzednim wpisie o kształtowaniu zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci), a szkoły i przedszkola to ważne miejsca, które powinny wspierać zdrowe odżywianie i działania profilaktyczne. Wprowadzenie nowych zasad z pewnością może okazać się nie lada wyzwaniem dla jednostek oświaty. Mam świadomość, że w wielu przypadkach decydującą kwestią pozostają możliwości finansowe i organizacyjne. Pamiętajmy też, że niestety przepisy nie nakładają na podmioty odpowiedzialne za żywienie dzieci w szkołach i przedszkolach obowiązku zatrudnienia dietetyka, a zawód ten pozostaje w naszym kraju nieuregulowany (choć trwają nad tym intensywne prace).
W praktyce zatem, obowiązek planowania jadłospisów dla dzieci niejednokrotnie spada na osoby, które niekoniecznie mają ku temu wystarczające kwalifikacje lub możliwości czasowe. Obserwowałam nie raz sytuacje, gdy planowaniem jadłospisu musiała zajmować się szefowa kuchni, która ma przecież wystarczająco dużo innych zadań związanych z przygotowywaniem posiłków i organizacją pracy personelu kuchennego.
Zmiany zawsze są trudne, a idealne rozwiązania – nie istnieją. Myślę, że zmierzamy w dobrym kierunku. Co przyniesie praktyka? O tym przekonamy się już we wrześniu. Pełny tekst nowego rozporządzenia znajdziecie TUTAJ.
Zachęcam do zapoznania się z nim i obserwowania szkolnych jadłospisów Waszych pociech. Nie wahajcie się weryfikować ich z nowymi zasadami. Stawką jest w końcu zdrowie najmłodszych 😊
Źródła:
- Minister Zdrowia. (2026). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz. U. z 2026 r. poz. 197). Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP)
- Minister Zdrowia. (2016). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1154). Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP)
- Taraszewska, A. (2026, 14 kwietnia). Nowe rozporządzenie „sklepikowe”. Żywienie w przedszkolu i stołówka szkolna. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
